Nakaz zapłaty – czym jest i jak go uzyskać?

Nakaz zapłaty to orzeczenie sądowe wydawane na posiedzeniu niejawnym, na podstawie samej treści pozwu i załączonych dokumentów, bez przeprowadzania rozprawy. Zobowiązuje on dłużnika do zaspokojenia roszczenia w całości wraz z kosztami procesu w terminie dwóch tygodni od dnia doręczenia lub do wniesienia środka zaskarżenia.

Prawne mechanizmy wydawania nakazu zapłaty

Nakaz zapłaty jest specyficzną formą rozstrzygnięcia, która zapada bez udziału stron (pozwanego i powoda) na etapie wydawania dokumentu. Sąd, analizując materiał dowodowy dostarczony przez wierzyciela, ocenia, czy roszczenie jest zasadne i czy nie budzi wątpliwości. W polskim prawie cywilnym proces ten odbywa się w ramach odrębnych postępowań: upominawczego oraz nakazowego.

Windykacja sądowa – na czym polega, ile kosztuje? >>

Tryby postępowania sądowego

Wybór trybu zależy od rodzaju dokumentów, jakimi dysponuje strona wnosząca pozew:

• Postępowanie upominawcze: Jest to tryb podstawowy, w którym nakaz wydaje się, jeżeli powód dochodzi roszczenia pieniężnego, a stan faktyczny nie jest sprzeczny z przedstawionymi dowodami.
• Postępowanie nakazowe: Sąd wydaje nakaz w tym trybie tylko na wyraźny wniosek powoda, o ile roszczenie jest udowodnione dokumentem urzędowym, zaakceptowanym przez dłużnika rachunkiem, wekslem, czekiem lub pisemnym oświadczeniem dłużnika o uznaniu długu.

Jakie dokumenty są wymagane do uzyskania nakazu zapłaty?

W postępowaniu zmierzającym do uzyskania nakazu zapłaty kluczowe jest przedstawienie dokumentów jednoznacznie potwierdzających istnienie długu. W trybie upominawczym najczęściej są to  umowa, faktury, dokumenty potwierdzające dostawę  towaru lub wykonanie usługi. Natomiast w trybie nakazowym wymagane są  dowody potwierdzające dług, dokumenty urzędowe lub wypełniony weksel czy czek.

Wierzyciel, dłużnik, dług - sprawdź co oznaczają te pojęcia >>

Skutki procesowe i środki zaskarżenia

Doręczenie nakazu zapłaty wywołuje określone skutki prawne, które wymagają od adresata (pozwanego) podjęcia konkretnych działań w ściśle określonym czasie.

Prawomocność i tytuł wykonawczy

Jeśli dłużnik nie podejmie żadnych kroków prawnych w ciągu 14 dni od otrzymania pisma, nakaz zapłaty uzyskuje moc prawomocnego wyroku. Na tej podstawie sąd, po wniosku wierzyciela, nadaje dokumentowi klauzulę wykonalności. Taki zestaw dokumentów stanowi tytuł wykonawczy, umożliwia wszczęcia egzekucji komorniczej.

Tytuł egzekucyjny a tytuł wykonawczy >>

Możliwości obrony pozwanego

Prawo przewiduje możliwość zakwestionowania nakazu zapłaty, jednak forma sprzeciwu zależy od trybu, w jakim orzeczenie zostało wydane:

• Sprzeciw od nakazu zapłaty: Stosowany w postępowaniu upominawczym. Prawidłowe wniesienie sprzeciwu powoduje, że nakaz traci moc w całości lub części, a sprawa podlega rozpoznaniu przez sąd na rozprawie.
• Zarzuty od nakazu zapłaty: Stosowane w postępowaniu nakazowym. W tym przypadku nakaz pozostaje w mocy i jest tytułem zabezpieczenia, który umożliwia wszczęcie postępowania zabezpieczającego przed komornikiem. Sąd po rozpoznaniu zarzutów wydaje wyrok, w którym nakaz utrzymuje, uchyla lub zmienia.

Przerwanie biegu przedawnienia

Z punktu widzenia prawa cywilnego, wniesienie pozwu skutkującego wydaniem nakazu zapłaty jest czynnością podjętą bezpośrednio w celu dochodzenia roszczenia przed sądem. Powoduje to przerwanie biegu przedawnienia, co oznacza, że termin przedawnienia zaczyna biec na nowo dopiero po zakończeniu postępowania sądowego.

Więcej o przedawnieniu roszczeń >>

Podsumowanie

Nakaz zapłaty to sformalizowane narzędzie prawne, które pozwala na uzyskanie rozstrzygnięcia sądowego w sposób uproszczony i przyspieszony. Jego skuteczność opiera się na rygorystycznych terminach procesowych oraz sile dowodowej dokumentów załączonych do pozwu. Zignorowanie tego orzeczenia przez stronę pozwaną prowadzi do skutków prawnych w postaci jego prawomocności i umożliwia wszczęcie postępowania egzekucyjnego.