Co to są odsetki za opóźnienie w transakcjach handlowych?
Odsetki za opóźnienie w transakcjach handlowych to gwarantowana przez prawo rekompensata dla wierzyciela za czas oczekiwania na płatność po upływie terminu zapłaty. Pełnią one funkcję sankcyjną (dyscyplinują dłużnika do terminowej zapłaty) oraz odszkodowawczą (zadośćuczynienie za brak środków w terminie). Co istotne, prawo do ich naliczania przysługuje „z mocy prawa” – nie musisz mieć specjalnego zapisu w umowie, by ich dochodzić.
Ważne: Oprócz samych odsetek, masz również prawo do stałej rekompensaty za koszty odzyskiwania należności:
- 40 euro - gdy wartość świadczenia pieniężnego nie przekracza 5000 złotych;
- 70 euro - gdy wartość świadczenia pieniężnego jest wyższa niż 5000 złotych, ale niższa niż 50 000 złotych;
- 100 euro - gdy wartość świadczenia pieniężnego jest równa lub wyższa od 50 000 złotych.
Komu przysługują odsetki ustawowe? Sprawdź, czy Twoja umowa spełnia kryteria
Nie każda faktura pozwala na naliczenie tego rodzaju odsetek. Dotyczą one wyłącznie wierzytelności wynikających z transakcji, które spełniają poniższe kryteria:
Przykład praktyczny (B2C vs B2B):
- B2C czyli sprzedaż konsumencka: Prowadząc działalność gospodarczą, polegającą na sprzedaży kosmetyków zawierasz umowę sprzedaży środków dezynfekujących z klientem, który kupuje je do użytku prywatnego. Jeżeli spóźni się on z zapłatą ceny, to będziesz mógł naliczyć odsetki w wysokości i na zasadach określonych w Kodeksie Cywilnym. Nie ma przy tym znaczenia czy sprzedaż została udokumentowana fakturą VAT czy nie.
- B2B - Prowadząc działalność gospodarczą, polegającą na sprzedaży kosmetyków zawierasz umowę sprzedaży środków dezynfekujących z klientem, który również prowadzi działalność gospodarczą i prosi o wystawienie faktury VAT w ramach prowadzonej przez niego działalności. W przypadku opóźnienia w zapłacie będziesz mógł żądać odsetek ustawowych za opóźnienie w transakcjach handlowych. W tym przypadku nie ma znaczenia jak przedsiębiorca będzie korzystał z zakupionego towaru.
Dowiedz się co to jest windykacja >>
Kiedy możesz zacząć naliczyć odsetki ustawowe za opóźnienie w transakcjach handlowych? (Kluczowe terminy)
Wierzycielowi z mocy prawa przysługują ustawowe odsetki za opóźnienie w transakcjach handlowych jeżeli:
- sprzedawca (wierzyciel) spełnił świadczenie, do którego się zobowiązał,
- kupujący (dłużnik) nie zapłacił ceny w terminie określonym w umowie.
Można wyróżnić trzy terminy, od których przedsiębiorcom należą się odsetki:
- Brak ustalonego terminu zapłaty ceny: Odsetki należą się po 30 dniach od dnia spełnienia świadczenia i doręczenia dłużnikowi faktury lub rachunku, potwierdzających dostawę towaru lub wykonanie usługi, do dnia zapłaty.
- Termin płatności został uzgodniony, odsetki ustawowe za opóźnienie w transakcjach handlowych należą się od dnia następującego po ustalonym terminie zapłaty ceny. Jeżeli strony transakcji handlowej przewidziały w umowie termin zapłaty dłuższy niż 30 dni, wierzyciel może żądać odsetek ustawowych po upływie 30 dni, liczonych od dnia spełnienia swojego świadczenia i doręczenia dłużnikowi faktury lub rachunku, potwierdzających dostawę towaru lub wykonanie usługi, do dnia zapłaty, ale nie dłużej niż do dnia wymagalności świadczenia pieniężnego. W powyższym przypadku możliwość naliczenia odsetek ustawowych, powstaje mimo, że dłużnik nie popadł w stan opóźnienia i służy wprowadzaniu zasady oprocentowania zaciągniętego kredytu kupieckiego. Od dnia wymagalności, w przypadku braku zapłaty, wierzyciel może naliczyć dalej odsetki ustawowe za opóźnienie w transakcjach handlowych.
- Termin płatności ceny jest dłuższy niż 60 dni i nie jest on rażąco nieuczciwy wobec wierzyciela, a wierzyciel (sprzedawca) spełnił swoje świadczenie, odsetki ustawowe za opóźnienie w transakcjach handlowych naliczane są po upływie 60 dni od dnia doręczenia faktury lub rachunku.
Uwaga!
Wyjątek dotyczy podmiotów publicznych (z wyłączeniem podmiotów leczniczych). W transakcjach zawieranych z nimi maksymalny termin płatności wynosi 30 dni od dnia doręczenia faktury.
Jaka jest wysokość ustawowych odsetek za opóźnienie w transakcjach handlowych w 2026?
Wysokość ustawowych odsetek za opóźnienie w transakcjach handlowych jest ściśle powiązana ze stopą referencyjną Narodowego Banku Polskiego.
Rodzaj dłużnika | Wzór wyliczenia |
|---|---|
Przedsiębiorca (B2B) | Stopa referencyjna NBP + 10 punktów procentowych |
Podmiot leczniczy | Stopa referencyjna NBP + 8 punktów procentowych |
Wysokość aktualnej stopy referencyjnej NBP
Strony transakcji mogą uzgodnić w umowie odsetki za opóźnienie wyższe niż ustawowe – maksymalnie mogą one wynieść dwukrotności odsetek ustawowych za opóźnienie
Jak obliczyć wartość odsetek za opóźnienie? Wzór i przykład
Obliczanie odsetek nie musi być trudne. Możesz skorzystać z poniższego wzoru matematycznego:
Gdzie:
- O – kwota odsetek,
- K – kwota zaległości (brutto),
- S – roczna stawka odsetek (np. 0,1575 dla 15,75%),
- L – liczba dni opóźnienia.
Case Study:
- Kwota zobowiązania (kwota faktury brutto): 10 000 zł
- Liczba dni spóźnienia: 29
- Stawka odsetek (na dzień 21.04.2026): 14%
- Wynik: 10 000 zł x 0,14 x 29 dni/365 =111,23 zł wartość odsetek za opóźnienie w zapłacie
Kalkulator odsetek za opóźnienie w transakcjach handlowych >>
Przedawnienie odsetek za opóźnienie w transakcjach handlowych
Odsetki za opóźnienie w transakcjach handlowych są roszczeniem okresowym, więc co do zasady przedawniają się po trzech latach, jednak najpóźniej z chwilą przedawnienia się roszczenia głównego. Termin przedawnienia odsetek zaczyna biec od momentu, kiedy stają się one wymagalne.
Przykład działania zasady głównej w zakresie przedawnienia odsetek
Roszczenie z tytułu sprzedaży dokonanej przez przedsiębiorcę przedawnia się z upływem dwóch lat (art. 554 k.c.). Po upływie tego okresu wierzyciel nie może dochodzić samych odsetek od przedawnionej należności głównej i nie może powołać się na trzyletni okres przedawnienia. Dzieje się tak, ponieważ roszczenie o odsetki za opóźnienie przedawniło się z chwilą przedawnienia się roszczenia głównego.
Wyjątek
Jeśli dłużnik dokona zapłaty należności głównej (z tytułu sprzedaży) z opóźnieniem, ale przed terminem jej przedawnienia to wówczas odsetki za opóźnienie w zapłacie takiej należności nie przedawniają się w terminie dwuletnim wraz z roszczeniem głównym. Uzyskują one niezależny od należności głównej charakter i przedawniają się z upływem przewidzianego dla roszczeń okresowych trzyletniego okresu przedawnienia.
Dowiedz się więcej o przedawnieniu roszczeń
Podsumowanie
Naliczanie odsetek to nie tylko Twoje prawo, to element dbania o rentowność firmy. Jeśli walka o płatności Cię przytłacza, rozważ profesjonalne wsparcie.
Potrzebujesz gotówki natychmiast? Sprawdź nasze rozwiązanie: Dowiedz się, jak faktoring może zamienić Twoje faktury na gotówkę w 24h >>
