Co to jest weksel?
Weksel to rodzaj papieru wartościowego. Do jego ważności nie jest wymagany specjalny blankiet ani wizyta u notariusza. Musi natomiast być sporządzony na piśmie i zawierać nazwę WEKSEL. Prawo wekslowe wymaga również, aby weksel zawierał:
- bezwarunkowe zobowiązanie zapłacenia określonej kwoty pieniężnej
- dane wierzyciela (osoby lub podmiotu, na rzecz którego ma nastąpić zapłata)
- datę i miejsce wystawienia
- termin i miejsce płatności
- własnoręczny podpis wystawcy
Niedopełnienie któregoś z powyższych elementów może skutkować uznaniem weksla za nieważny.
Weksel - definicja i zastosowanie >>
Co to jest weksel in blanco i po co jest wystawiany?
Weksel in blanco to taki rodzaj weksla, który w momencie podpisywania nie ma uzupełnionych wszystkich pozycji. Najczęściej spotyka się weksle, które nie posiadają wypisanej kwoty do zapłaty. W skrajnym przypadku weksel in blanco może nie zawierać praktycznie niczego poza podpisem wystawcy.
Jeżeli dłużnik prawidłowo wywiązuje się ze swoich zobowiązań, dokument pozostaje niewykorzystany. Jeżeli natomiast dojdzie do niewykonania zobowiązania, wierzyciel może być uprawniony do uzupełnienia weksla zgodnie z ustalonymi zasadami. Kluczowe znaczenie ma więc nie tylko sam weksel, ale również to, na jakich zasadach może zostać uzupełniony.
Weksel zazwyczaj stanowi zabezpieczenie umowy o finansowanie (np. pożyczki, kredytu, faktoringu). Instytucje finansowe często uznają zastosowanie tego rodzaju zabezpieczenia za obligatoryjne.
Poznaj różne formy zabezpieczeń stosowanych przez instytucje finansowe >>
Czym różni się zwykły weksel od weksla in blanco?
- Weksel zupełny (zwykły): Od momentu wystawienia zawiera precyzyjnie określoną kwotę, datę spłaty oraz dane odbiorcy.
- Weksel in blanco: Zawiera co najmniej podpis wystawcy, a pozostałe pola są uzupełniane w sytuacji ewentualnego braku spłaty długu.
W jakich sytuacjach banki i firmy faktoringowe wykorzystują weksel?
Weksel in blanco jest uruchamiany tylko wtedy, gdy dłużnik nie wywiązuje się ze swoich zobowiązań finansowych. Wierzyciel ma wówczas prawo:
- Uzupełnić weksel o kwotę zaległości wraz z odsetkami oraz wyznaczyć termin płatności.
- Wystosować formalne wezwanie do zapłaty.
- Skierować sprawę na ścieżkę sądową.
Pożyczki dla firm - kompletny przewodnik dla przedsiębiorców >>
Jak bezpiecznie wystawić weksel in blanco? 3 sposoby na ograniczenie ryzyka
Warto, aby wystawca weksla znał ryzyka związane z wystawieniem weksla in blanco oraz potrafił je minimalizować. W praktyce warto zwrócić uwagę na trzy rozwiązania.
1. Podpisz deklarację wekslową
Deklaracja wekslowa to dodatkowy dokument dołączany do weksla in blanco. Wskazuje się w nim warunki wypełnienia przez wierzyciela brakujących elementów weksla.
W deklaracji można określić np.:
- maksymalną kwotę, jaką wierzyciel może wpisać na wekslu i sposób jej wyliczenia,
- dokładne okoliczności, w których wierzyciel ma prawo wypełnić dokument.
- sposób wezwania dłużnika do zapłaty z weksla (np. listem poleconym na 7 dni przed terminem płatności weksla)
Pod deklaracją wekslową powinny być podpisane obie strony transakcji, zarówno wystawca weksla, jak i wierzyciel.
2. Uzupełnij maksymalnie dużo elementów weksla
Zaleca się, aby weksel in blanco uzupełniany był w maksymalnie tylu pozycjach, na ile jest to możliwe na tym etapie. W szczególności należy wpisać wierzyciela wekslowego i datę wystawienia weksla.
Na co uważać wybierając finansowanie firmy? Pułapki i sposoby ich unikania >>
3. Klauzula „zapłacę na rzecz, a nie na zlecenie”
Prawa z weksla mogą być przeniesione na inny podmiot w drodze tzw. „indosu weksla”. Dla wystawcy weksla sytuacja ta nie jest korzystna. Ze względu na zapisy art. 17 Prawa wekslowego korzystniej bronić się przed nieuzasadnionymi roszczeniami pierwotnego właściciela weksla niż podmiotu, który od niego nabył weksel w drodze indosu. W stosunku do nabywcy weksla nie można podnosić zarzutów dotyczących np. zawyżonej kwoty na wekslu. Można jedynie próbować udowodnić, że wiedział on np. o fakcie niewłaściwego wypełnienia weksla, nabył go w złej wierze świadomie działając na szkodę wystawcy weksla. Udowodnienie tego może być jednak trudne.
Umieszczenie klauzuli „zapłacę na rzecz [Nazwa Wierzyciela], a nie na zlecenie” uniemożliwia przeniesienie praw z weksla przez indos. Nie wyklucza jednak przeniesienia praw do wierzytelności na zasad dotyczących przelewu wierzytelności (cesji).
