Fakt pierwszy - ile wynosi termin przedawnienia
Bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne (np. od dnia, w którym przypada termin zapłaty faktury). Podstawowy termin przedawnienia dla roszczeń majątkowych wynosi sześć lat, a dla roszczeń o świadczenia okresowe oraz roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej – trzy lata. O tej zasady są jednak liczne wyjątki np. roszczenia z tytułu umowy przewozu przedawniają się już po upływie jednego roku.
Przedawnienie roszczeń majątkowych - wybrane terminy
Rodzaj roszczenia | Czas, po jakim ulega przedawnieniu |
|---|---|
Roszczenia z tytułu umowy przewozu, umowy spedycji oraz przedwstępnej umowy sprzedaży | 1 rok |
Roszczenia z tytułu umowy sprzedaży dokonanej przez przedsiębiorcę, umowy o dzieło, umowy zlecenia czy usług telekomunikacyjnych | 2 lata |
Roszczenia z tytułu odsetek | 3 lata |
Roszczenia z weksla | 3 lata |
Zobowiązania z tytułu umowy kredytu czy pożyczki | 3 lata, licząc od dnia, w którym powstał obowiązek spłaty kredyty czy pożyczki |
Zobowiązania podatkowe | - 3 lata, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy (zobowiązania powstające na skutek doręczenia decyzji z wysokością podatku przez urząd skarbowy, np. podatek od nieruchomości) |
Inne roszczenia stwierdzone prawomocnym wyrokiem sądu lub innej instytucji powołanej do rozpoznawania spraw danego rodzaju | 6 lat |
Fakt drugi - koniec terminu przedawnienia
Koniec terminu przedawnienia przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego. Reguła ta nie dotyczy jednak terminów przedawnienia krótszych niż dwa lata.
Przykład I
15 stycznia 2020 r. INDOS udzielił pożyczki na kwotę 100 000 złotych spółce produkującej meble. Pożyczka została spłacona 15 marca 2020 r. Jako, że roszczenie o zwrot pożyczki jest związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, termin jego przedawnienia będzie wynosił 3 lata i roszczenie to przedawni się z upływem 31 grudnia 2023 r.
Przykłady II
Roszczenie z tytułu umowy przewozu stało się wymagalne dnia 15 marca 2020 roku. Roszczenia z tego tytułu przedawniają się z upływem roku. Koniec terminu przedawnienia przypadnie na dzień 15 marca 2021 roku.
Fakt trzeci - przepisy przejściowe
Aktualnie obowiązujące przepisy dotyczące przedawnienia weszły w życie 9 lipca 2018 roku. W stosunku do roszczeń powstałych wcześniej obowiązują przepisy przejściowe.
Zakładają one, że z dniem wejścia w życie ustawy okres przedawnienia wszystkich roszczeń powstałych przed 9 lipca 2018 roku wynosi 6 lat i w tym dniu zaczyna swój bieg od nowa. W sytuacji jednak gdy bieg terminu przedawnienia roszczenia rozpoczął się przed wejściem nowelizacji, a stosując dotychczasowe przepisy przedawnienie nastąpiłoby wcześniej niż przy zastosowaniu nowych terminów przedawnienia, to przedawnienie następuje z upływem tego wcześniejszego terminu.
Przykład
Jeżeli 9 lipca 2018 roku termin przedawnienia danego roszczenia (wynoszący zgodnie z poprzednimi przepisami 10 lat) biegł już 5 lat, upłynie on za kolejne 5 lat (gdyż jest to termin krótszy niż ten, który przypadłby po doliczeniu nowego 6-letniego terminu). Natomiast jeżeli w dniu wejścia w życie nowej ustawy upłynął jedynie 1 rok terminu przedawnienia, wówczas upłynie on 6 lat po wejściu w życie nowej ustawy (a nie po 9 latach, co nastąpiłoby zgodnie z poprzednimi przepisami).
Fakt czwarty - przerwanie biegu przedawnienia
Bieg przedawnienia może być przerwany przez:
- każdą czynność przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw lub egzekwowania roszczeń danego rodzaju albo przed sądem polubownym, przedsięwziętą bezpośrednio w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia lub zabezpieczenia roszczenia.
Taką czynnością jest na przykład złożenie w sądzie pozwu o zapłatę. Nowy termin przedawnienia jest liczony od dnia zakończenia postępowania. - uznanie roszczenia przez osobę, przeciwko której roszczenie przysługuje.
Przepisy ustawy nie zastrzegają dla uznania roszczenia żadnej szczególnej formy, więc może ono nastąpić zarówno w sposób wyraźny, jak i dorozumiany. Może to być umowa zawarta między dłużnikiem i wierzycielem, w której podane są informacje o zobowiązaniu i oświadczenie dłużnika, że uznaje on swój dług. Może to być również ugoda, w której oprócz przyznania się dłużnika, że zalega on z zapłatą, strony ustalają np. spłatę długu w ratach w zamian za umorzenie odsetek.
Przykład
Przedsiębiorca A posiada roszczenie wobec przedsiębiorcy B o zapłatę za dostarczony towar, które stało się wymagalne 15 czerwca 2017 roku. 10 sierpnia 2020 roku przedsiębiorca A wniósł przeciwko przedsiębiorcy B pozew o zapłatę. Wniesienie pozwu przerwało bieg przedawnienia, który rozpoczął się na nowo od dnia następnego po wniesieniu pozwu, tj. od 11 sierpnia 2020 roku. Gdyby przedsiębiorca A nie wniósł pozwu, jego roszczenie uległoby przedawnieniu 31 grudnia 2020 roku (3 lata od końca roku, w którym roszczenie stało się wymagalne).
Ważne!
Mediacja i zawezwanie do próby ugodowej nie przerywa biegu przedawnienia, a jedynie zawieszać go na czas trwania tych postępowań. Po ich zakończeniu przedawnienie będzie biegło dalej (dotychczas liczone było od nowa).
Fakt piąty – obowiązek sądu
Sąd rozpoznając sprawę, w której stroną jest konsument bada z urzędu czy roszczenie nie uległo przedawnieniu. W przypadku stwierdzenia przedawnienia powództwo oddala. Inaczej jest w przypadku roszczeń między przedsiębiorcami. Sąd uwzględni przedawnienie wyłącznie na zarzut pozwanego.
Sprawdź, na czym polega windykacja sądowa >>
Praktyczne wskazówki dla przedsiębiorców - unikanie negatywnych skutków przedawnienia
Aby uniknąć negatywnych konsekwencji przedawnienia roszczeń, przedsiębiorcy powinni wdrożyć odpowiednie procedury monitorowania terminów i podejmowania działań zmierzających do przerwania lub zawieszenia biegu przedawnienia. Oto kilka praktycznych wskazówek:
- Stwórz listę kontrolną zawierającą informacje o wszystkich roszczeniach przysługujących przedsiębiorcy, wraz z oznaczeniem momentu ich wymagalności i terminu przedawnienia.
- Prowadź kalendarz monitorowania terminów przedawnienia, uwzględniający zasadę końca roku kalendarzowego oraz wyjątki od niej.
- Regularnie weryfikuj stan rozliczeń z kontrahentami i podejmuj działania windykacyjne w odpowiednim czasie, aby uniknąć przedawnienia roszczeń.
- W przypadku braku zapłaty, rozważ wniesienie pozwu o zapłatę przed upływem terminu przedawnienia, aby przerwać jego bieg i zyskać dodatkowy czas na dochodzenie roszczenia.
- Jeśli nie jest możliwe wniesienie pozwu, zawezwij dłużnika do próby ugodowej, pamiętając o konieczności wniesienia pozwu w ciągu 3 miesięcy od zakończenia postępowania pojednawczego, aby przerwanie biegu przedawnienia było skuteczne.
- Monitoruj zmiany legislacyjne dotyczące terminów przedawnienia, aby być na bieżąco z aktualnymi regulacjami.
Znajomość podstawowych zasad przedawnienia roszczeń jest niezbędna dla każdego przedsiębiorcy. Przestrzeganie terminów, regularne monitorowanie stanu rozliczeń i podejmowanie odpowiednich działań windykacyjnych pozwoli uniknąć utraty przysługujących roszczeń na skutek upływu czasu. Warto również korzystać z pomocy profesjonalnych pełnomocników, którzy doradzą w kwestiach związanych z przedawnieniem i pomogą w skutecznym dochodzeniu należności.
