Czym jest cesja wierzytelności i jak działa w praktyce?
Cesja wierzytelności, znana również jako przelew wierzytelności, to umowa cywilnoprawna, na mocy której dotychczasowy wierzyciel (cedent) przenosi swoje prawa wynikające z wierzytelności na osobę trzecią (cesjonariusza). Proces ten nie wymaga zgody dłużnika, chyba że przepisy prawa, umowa stron lub właściwość zobowiązania stanowią inaczej.
Jakie wierzytelności można cedować?
- Wierzytelności obecne, wynikających z już wystawionych faktur,
- Wierzytelności przyszłe, które mają powstać w wyniku realizacji umów (zleceń, kontraktów) zawartych między cedentem, a dłużnikiem.
Na czym polega cesja w praktyce?
W procesie uczestniczą zazwyczaj trzy strony, choć umowę zawierają dwie:
- Cedent: Twoja firma, która sprzedaje towar lub usługę.
- Cesjonariusz: Instytucja finansowa przejmująca wierzytelność.
- Dłużnik: Twój kontrahent, który otrzyma informację, że ma opłacić fakturę na nowy numer konta.
Czy do dokonania cesji potrzebna jest zgoda dłużnika?
Zasadniczo zgoda na cesję nie jest konieczna i wierzyciel może bez zgody dłużnika przenieść wierzytelność na osobę trzecią (przelew). Kodeks cywilny zastrzega jednak 3 wyjątki od tej reguły.
- Przepisy ustawy stanowią inaczej.
- Właściwość zobowiązania to uniemożliwia.
- Istnieje zapis umowny (zakaz cesji) – w takim przypadku wymagane jest uzyskanie pisemnej zgody kontrahenta na dokonanie przelewu.
Wskazówka dla biznesu: Jeśli Twój kontrahent stosuje zakaz cesji, profesjonalna firma faktoringowa może pomóc Ci w negocjacjach lub zaproponować faktoring cichy.
Zakaz cesji wierzytelności - co to jest i jak sobie z nim radzić? >>
Rodzaje cesji
Wybór odpowiedniego modelu cesji zależy od specyfiki Twojej branży i modelu rozliczeń z dłużnikami. Możemy rozróżnić kilka rodzajów cesji wierzytelności:
- cesja generalna/globalna z umowy, zlecenia, kontraktu
- cesja generalna/globalna wszelkich wierzytelności na danego dłużnika/płatnika
- cesja generalna/globalna wszelkich wierzytelności wynikających z całego obrotu przedsiębiorcy
- cesja wierzytelności na wybrane faktury od jednego dłużnika/płatnika
- „pojedyncza” cesja wierzytelności na jedną fakturę
1. Cesja generalna z umowy
Cesja generalna z umowy jest często zawierana w sytuacji korzystania z usługi faktoringu lub jako forma zabezpieczenia spłaty kredytu, pożyczki lub leasingu. Bardzo często jest stosowana przy finansowaniu branży budowlanej.
- Jak to działa: Wszystkie środki z danego kontraktu trafiają bezpośrednio na konto instytucji finansowej.
- Korzyść dla MSP: Ułatwia finansowanie dużych zleceń i projektów o długim terminie realizacji.
2. Cesja generalna wszelkich wierzytelności na danego płatnika
Ten rodzaj cesji generalnej polega na przelaniu na rzecz instytucji finansowej praw do wszystkich należności, które przysługują cedentowi wobec danego dłużnika/płatnika. Z tego rozwiązania korzystają banki i firmy faktoringowe głównie w umowach faktoringu jawnego.
- Korzyści: Taki rodzaj cesji usprawnia współpracę z instytucją finansową, ponieważ nie wymaga podpisywania pojedynczych cesji na każdą fakturę, pod którą chcemy otrzymać finansowanie. Zapewnia również stałą współpracę między cedentem a firmą faktoringową w ramach ustalonego limitu finansowania.
- Warto wiedzieć: Podpisanie cesji generalnej nie zawsze gwarantuje otrzymanie wypłaty. W przypadku pogorszenia się sytuacji finansowej cedenta lub dłużnika/płatnika, firma faktoringowa ma prawo wstrzymać realizację umowy.
- Wady: Niezależnie od tego, czy chcemy daną fakturę przekazać do faktoringu czy nie, to zostanie ona zapłacona na rachunek instytucji finansowej. Kolejna niedogodność to większa trudność wypowiedzenia takiej umowy cesji. Okres wypowiedzenia może trwać nawet kilka miesięcy.
Kompendium wiedzy o faktoringu
3. Cesja generalna wszelkich wierzytelności wynikających z całego obrotu przedsiębiorcy
Ten rodzaj cesji generalnej polega na przelaniu na instytucję finansową praw do wszystkich swoich wierzytelności. Stosuje się ją jako zabezpieczenie przy umowach kredytów i pożyczek. W praktyce oznacza całkowite ograniczenie praw do należności przysługujących przedsiębiorcy. Będą one musiały być płacone na rachunek bankowy instytucji finansowej.
4. Cesja wierzytelności na wybrane faktury od danego płatnika/dłużnika
Ten rodzaj cesji oznacza przelanie na instytucję finansową praw do pojedynczych, wybranych wierzytelności na danego płatnika. Często stosuje się ją przy świadczeniu usługi faktoringu jawnego.
- Korzyści: Większa kontrola przedsiębiorcy nad swoimi wierzytelnościami i możliwość zarządzania kosztami faktoringu. Przedsiębiorca decyduje kiedy i jakie faktury przekazuje do faktoringu. Korzysta z usługi wtedy kiedy potrzebuje gotówki.
Ten rodzaj wierzytelności zazwyczaj stosuje się, gdy:
- Przedsiębiorca chce finansować w formie faktoringu tylko wybrane faktury i zostawia sobie prawo decyzji w tym zakresie.
- Płatnik nie chce wyrazić zgody na cesję generalną, ale akceptuje przelanie praw do poszczególnych wierzytelności.
5. Cesja pojedyncza wierzytelności na jedną fakturę
Ten rodzaj cesji stosuje się zazwyczaj w umowach zakupu faktur niewymagalnych albo w faktoringu jawnym na pojedyncze faktury.
Stosuje się gdy przedsiębiorca:
- Nie ma potrzeby stałego lub regularnego korzystania z faktoringu,
- Nie ma stałych płatników.
- Wystawia faktury nieregularnie na danego płatnika.
Przykład: Korzystanie z finansowania w formie sprzedaży wierzytelności czy faktoringu jawnego przez przedsiębiorcę budowlanego, który wystawia tylko jedną fakturę końcową na inwestora, po wykonaniu zlecenia. W takiej sytuacji stosuje się cesję pojedynczej wierzytelności.
