Czy komornik może zająć wierzytelność przekazaną faktorowi?
Co do zasady, komornik może zająć wierzytelność wynikającą z faktury przekazanej do faktoringu, jeżeli zajęcie nastąpiło przed jej skutecznym przelewem na faktora. Jeżeli natomiast cesja wierzytelności na firmę faktoringową nastąpiła wcześniej to komornik nie może prowadzić egzekucji wobec przelanych wierzytelności. Po dokonaniu cesji przysługują one firmie faktoringowej (faktorowi).
Samo przekazanie faktury do finansowania nie wystarcza jednak do automatycznego rozstrzygnięcia, komu przysługuje wierzytelność. W konkretnej sytuacji znaczenie mogą mieć m.in.:
- data dokonania cesji,
- warunki, od których uzależniono skuteczność cesji,
- zgoda płatnika na przelew wierzytelności (kluczowa w przypadku zakazu cesji),
- data dokonania zajęcia przez komornika,
- treść zawartej umowy faktoringowej.
Dlatego przy zajęciu komorniczym znaczenie ma nie tylko to, czy faktura została przekazana do faktoringu, ale przede wszystkim kiedy i na jakich zasadach wierzytelność została skutecznie przeniesiona na faktora.
To właśnie kolejność zdarzeń jest jednym z najważniejszych elementów oceny takiej sytuacji.
Przeczytaj również: Egzekucja komornicza – kompletny przewodnik
Jak ustalić, czy pierwszeństwo ma firma faktoringowa, czy komornik?
Najważniejsze jest porównanie dat i sprawdzenie, kiedy nastąpił skutek prawny cesji oraz kiedy wierzytelność została zajęta.
1. Kiedy wierzytelność została skutecznie przeniesiona?
W pierwszej kolejności należy sprawdzić umowę cesji oraz umowę faktoringową. Nie zawsze samo podpisanie dokumentu oznacza, że w tym samym momencie doszło do skutecznego przelewu wierzytelności.
Znaczenie mogą mieć warunki przewidziane w umowie, w tym konieczność uzyskania zgody płatnika.
2. Kiedy komornik dokonał zajęcia?
Następnie należy ustalić datę zajęcia konkretnej wierzytelności. Jeżeli zajęcie nastąpiło przed skutecznym przelewem, sytuacja prawna jest inna niż wtedy, gdy cesja była skuteczna wcześniej.
3. Jeśli do skuteczności cesji potrzebna była zgoda płatnika to kiedy nastąpiła?
Jeżeli umowa między dostawcą (faktorantem) a odbiorcą (płatnikiem) przewidywała konieczność uzyskania zgody płatnika na przelew wierzytelności, istotny jest moment udzielenia tej zgody. Decyduje on o tym w jakim terminie cesja wierzytelności stała się skuteczna.
Kompendium wiedzy o faktoringu >>
Daty decydujące o skuteczności zajęcia należności przez komornika
Zajęcie komornicze danej wierzytelności jest skuteczne, jeśli zostało dokonane przed przelewem tej wierzytelności na firmę faktoringową. Inaczej mówiąc, jeśli data przelewu wierzytelności jest późniejsza niż data ich zajęcia przez organ egzekucyjny to nie wywołuje skutków prawnych w postaci przeniesienia praw do wierzytelności na firmę faktoringową.
Decydujące są na stępujące daty: :
- skutecznego przelewu wierzytelności – gdy cesja jest bezwarunkowa i nie wymaga zgody płatnika albo zgoda została udzielona wcześniej,
- wyrażenia zgody płatnika faktoringowego na cesję – gdy zgoda była konieczna do skutecznego przelewu (w umowie wpisana jest klauzula zakazu cesji wierzytelności)
- zajęcia wierzytelności przez komornika.
Dlaczego zajęcie komornicze jest ryzykiem dla firmy faktoringowej?
Firma faktoringowa przed udzieleniem finansowania ocenia przede wszystkim ryzyko związane z nieodzyskaniem środków wypłaconych faktorantowi. Dobra wiarygodność finansowa płatnika, czyli podmiotu, który ma zapłacić za dostarczone towary lub wykonane usługi minimalizuje to ryzyko.
Inaczej wygląda sytuacja, gdy wobec faktoranta prowadzone jest postępowanie egzekucyjne. Zajęcie wierzytelności może skomplikować przepływ pieniędzy, który jest podstawą rozliczenia faktoringu.
Ryzyko po stronie firmy faktoringowej rośnie przy następującej sekwencji zdarzeń:
- Firma faktoringowa wypłaca dostawcy (faktorantowi) zaliczkę faktoringową,
- Odbiorca (płatnik) otrzymuje informację o zajęciu wierzytelności,
- Odbiorca (płatnik) wstrzymuje spłatę zobowiązania do firmy faktoringowej lub przekazuje środki do depozytu sądowego.
Z tego powodu firmy faktoringowe przed wypłatą środków często proszą płatników o oświadczenie, że dana wierzytelności nie jest przedmiotem zajęcia komorniczego.
Dowiedz się więcej: Jakie są strony umowy faktoringowej?
Czy cesja generalna może ograniczyć ryzyko zajęcia wierzytelności?
Przy stałej współpracy z faktorem przedsiębiorca może rozważyć dokonanie cesji generalnej należności, obejmującej np. wszystkie wierzytelności od określonego płatnika albo należności wynikające z konkretnej umowy. Pozwoli to uniknąć zajęcia przez komornika tych wierzytelności u płatnika faktoringowego.
Trzeba jednak pamiętać, że cesja generalna nie oznacza całkowitego wyłączenia ryzyka egzekucji. Nie jest ona przeszkodą, aby komornik zajął należności, które przysługują faktorantowi od instytucji finansującej z tytułu rozliczeń transakcji faktoringowej.
