Czym są odsetki od pożyczki?
Odsetki od pożyczki (odsetki kapitałowe) to oprocentowanie, czyli podstawowy koszt, który kredytobiorca lub pożyczkobiorca ponosi w związku z zaciągnięciem kredytu lub pożyczki. W Kodeksie cywilnym określane są jako odsetki od sumy pieniężnej (art. 359 k.c.). Przysługują one z tytułu korzystania z cudzego kapitału. Są formą wynagrodzenia dla tego, który użycza kapitału np. firmy finansowej. Wysokość oprocentowania pożyczki może być podawana jest w skali roku, miesiąca lub dnia.
Pożyczki dla firm - kompletny przewodnik dla przedsiębiorców >>
Jakie są rodzaje oprocentowania pożyczek?
Rozróżniamy dwa podstawowe rodzaje oprocentowania kredytów: stałe i zmienne.
- Oprocentowanie stałe - pozostaje niezmienne przez cały okres obowiązywania umowy finansowania, co gwarantuje stałą wysokość rat.
- Oprocentowanie zmienne - zazwyczaj jest sumą stawki bazowej (np. WIBOR uzależnionej od decyzji RPP) oraz marży instytucji finansowej. Wysokość rat może rosnąć lub maleć w trakcie spłaty.
Stałe i zmienne oprocentowanie kredytu – na czym polega różnica? >>
Jakie może być maksymalne oprocentowanie pożyczki?
Zgodnie z Kodeksem cywilnym oraz ustawą o kredycie konsumenckim, maksymalne oprocentowanie pożyczek i kredytów nie może przekraczać dwukrotności odsetek ustawowych kapitałowych.
Wysokość odsetek ustawowych kapitałowych stanowi suma stopy referencyjnej NBP oraz 3,5 punktu procentowego. Wartość ta jest bezpośrednio powiązana z decyzjami Rady Polityki Pieniężnej i ulega zmianie wraz ze wzrostem lub spadkiem stóp procentowych NBP.
Na dzień 15 października 2026 r. maksymalne odsetki kapitałowe wynoszą 14,5% w skali roku, przy stopie referencyjnej NBP na poziomie 3,75%.
Wyliczenie wygląda następująco:
- stopa referencyjna NBP: 3,75%,
- odsetki ustawowe kapitałowe: 3,75% + 3,5 punktu procentowego = 7,25%,
- odsetki maksymalne kapitałowe: 7,25% × 2 = 14,5% rocznie.
Sprawdź wysokość aktualnej stopy referencyjnej NBP >>
Czym jest RRSO?
Rzeczywista Roczna Stopa Oprocentowania (RRSO) to znormalizowany miernik, który uwzględnia całkowity koszt pożyczki ponoszony przez konsumenta lub przedsiębiorcę. Oprócz samych odsetek kapitałowych w skład RRSO wchodzą:
- Prowizje i marże przygotowawcze,
- Obowiązkowe ubezpieczenia powiązane z pożyczką,
- Opłaty za rozpatrzenie wniosku,
- Dodatkowe koszty transakcyjne (np. opłaty za wcześniejszą spłatę).
Może się okazać, że pozornie nisko oprocentowany kredyt lub pożyczka po dodaniu pozostałych opłat jest wielokrotnie droższy. Dlatego, aby ułatwić pożyczkobiorcom określenie faktycznych kosztów użyczenia kapitału i porównanie ofert pożyczkowych różnych instytucji został stworzony wskaźnik RRSO.
Dzięki RRSO przedsiębiorca szukający finansowania może łatwiej porównać oferty różnych instytucji finansowych.
Porównywanie RRSO pożyczek z różnych instytucji finansowych jest miarodajne tylko wtedy, gdy analizujemy oferty przygotowane według identycznych parametrów. Jeśli nie wszystkie parametry porównywanych pożyczek są identyczne, warto oprócz porównania RRSO wyliczyć i porównać kwotę całkowitego kosztu pożyczki.
Jest to szczególnie ważne przy porównaniu ofert pożyczek krótkoterminowych. Rzeczywista Roczna Stopa Oprocentowania ma bowiem ścisły związek z okresem kredytowania i terminem całkowitej spłaty kredytu. Im krótszy okres kredytowania, tym większa jest wartość wskaźnika RRSO.
Dowiedz się więcej o kosztach pożyczki – odsetkowych i pozaodsetkowych >>
Jakie może być maksymalne RRSO?
Przepisy prawa nie określają górnego limitu wskaźnika RRSO. Nie oznacza to jednak, że pożyczkodawca może dowolnie ustalać każdy koszt finansowania.
W przypadku kredytów konsumenckich przepisy regulują nie tylko odsetki maksymalne, lecz także pozaodsetkowe koszty kredytu. Ich dopuszczalna wysokość zależy od rodzaju i okresu finansowania oraz obowiązujących przepisów.
W efekcie należy rozróżnić trzy kwestie:
- Odsetki maksymalne – ustawowy limit oprocentowania wynikający z Kodeksu cywilnego.
- Pozaodsetkowe koszty kredytu – np. prowizje i opłaty, których wysokość w określonych umowach podlega ustawowym ograniczeniom.
- RRSO – wskaźnik uwzględniający oprocentowanie i inne koszty zgodnie z zasadami jego obliczania.
Przy ocenie oferty nie wystarczy więc sprawdzić, czy oprocentowanie mieści się w limicie. Trzeba również ustalić, jakie dodatkowe koszty przewiduje umowa i czy podlegają one odpowiednim ograniczeniom prawnym.
Wniosek o pożyczkę dla firm - jak go wypełnić, żeby nie został odrzucony >>
Co powinien sprawdzić przedsiębiorca przed zaciągnięciem pożyczki?
Dla przedsiębiorcy kluczowe jest nie tylko samo RRSO, ale przede wszystkim całkowity koszt pożyczki (CKP) oraz elastyczność spłaty dopasowana do sezonowości biznesu. Przy krótkoterminowych zobowiązaniach (np. faktoring czy szybka pożyczka na płynność) wskaźnik RRSO potrafi osiągać bardzo wysokie wartości ze względu na krótki czas trwania umowy. W takiej sytuacji najlepiej analizować realną kwotę do zapłaty w ujęciu nominalnym.
