Zapytaj
eksperta
Zapytaj
eksperta

Potrącenie wierzytelności – co to jest, jak tego dokonać?

Co to jest potrącenie wierzytelności?

Potrącenie to czynność prawna, której wykonanie powoduje wzajemne umorzenie wierzytelności, jakie dwie osoby lub podmioty gospodarcze mają jednocześnie względem siebie.

Wierzyciel, dłużnik, dług - sprawdź co oznaczają te pojęcia >>

Jakie są rodzaje potrąceń?

Na gruncie polskiego prawa istnieją dwa rodzaje potrąceń: ustawowe oraz umowne.

Potrącenie umowne wynika z zasady swobody kształtowania umów i nie jest uregulowane w Kodeksie cywilnym. Strony umowy mogą dowolnie ustalić warunki potrącenia. Mogą np. potrącić świadczenia niewymagalne lub niejednorodne. Zasadą jest jednak, że wzajemne nie mogą naruszać praw osób trzecich.

Potrącenie ustawowe  jest uregulowane w art. 498 Kodeksu cywilnego,  a zasady skorzystania z tego prawa są ściśle określone.

Kiedy można dokonać potrącenia ustawowego?

Ustawowe potrącenie wierzytelności jest możliwe wtedy, kiedy spełnione są jednocześnie następujące przesłanki:

1) dwie osoby/podmioty gospodarcze są jednocześnie względem siebie wierzycielem i dłużnikiem,

2) przedmiotem obu wierzytelności są pieniądze (lub rzeczy tej samej jakości oznaczone tylko co do gatunku),

3) wierzytelności są wymagalne (takie, których termin płatności minął)

4) wierzytelności mogą być dochodzone przed sądem lub przed innym organem państwowym.

Czy potrącenie ustawowe wymaga zgody?

Potrącenie ustawowe spełnia funkcję zapłaty czy wręcz egzekucji i nie wymaga zgody osoby/podmiotu gospodarczego, do której jest kierowane. Stąd zdecydowanie częściej jest ono stosowane w obrocie gospodarczym.

Co może być przedmiotem potrącenia ustawowego?

Przedmiotem potrącenia mogą być tylko i wyłącznie pieniądze lub rzeczy tej samej jakości, oznaczone co do gatunku. Oznacza to, iż wierzytelności pieniężne mogą być potrącone tylko z wierzytelnościami pieniężnymi, nie zaś dotyczącymi rzeczy. Wierzytelności, których przedmiotem są rzeczy, mogą być potrącone tylko z takimi samymi wierzytelnościami, obejmującymi rzeczy dokładnie tej samej jakości oznaczone co do takiego samego gatunku. Nie mogą one być potrącane z wierzytelnościami pieniężnymi bądź takimi, które obejmują rzeczy innego rodzaju lub odbiegającymi jakościowo. Należy podkreślić, że oświadczenie o potrąceniu działa wstecz od chwili, gdy potrącenie stało się możliwe.

Czy wierzytelność przedawniona może być potrącona?

Potrącenie wierzytelności przedawnionej jest możliwe pod warunkiem, że w chwili, gdy stało się ono możliwe, przedawnienie jeszcze nie nastąpiło.

Dowiedz się więcej o przedawnieniu roszczeń >>

Czy wierzytelność zajęta może być potrącona?

Potrącenie wierzytelności zajętej na rzecz innego podmiotu lub osoby jest możliwe chyba, że zaistniała jedna z dwóch poniższych okoliczności:

  • dłużnik zajętej wierzytelności stał się wierzycielem swego wierzyciela już po dokonaniu zajęcia.
  • obie wierzytelności istniały przed dokonanym zajęciem, ale wymagalność wierzytelności potrącanej z tą, którą zajęto, nastąpiła już po dokonanym zajęciu i do tego później niż wierzytelności zajętej.

Istotne znaczenie dla tych uregulowań ma więc określenie chwili zajęcia wierzytelności. Przyjmuje się, że zajęcie wierzytelności dokonuje się w chwili doręczenia przez komornika dłużnikowi zajmowanej wierzytelności dokumentu zajęcia. Ustawodawca uznał, że skoro dłużnikowi zajętej wierzytelności nie wolno regulować zobowiązania do wierzyciela tylko do organu egzekucyjnego, to także nie powinno się dokonywać potrącenia, które tak naprawdę zastępuje płatność.

Czy wierzytelność z odroczonym terminem wykonania może być potrącona?

Potrącenie wierzytelności, której wykonanie zostało odroczone przez sąd lub bezpłatnie przez wierzyciela nie wyłącza potrącenia. Jeżeli jednak wierzyciel dostał rekompensatę z tego tytułu to potrącenie nie jest możliwe.

Jak dokonać potrącenia wierzytelności?

Potrącenia ustawowego dokonuje się przez oświadczenie złożone drugiej stronie umowy.  Istnieje również potrącenie dwustronne, które kształtowane jest poprzez zasadę swobody umów. Oświadczenie to może mieć dowolną formę. Dopuszczalne jest wysłanie go faxem lub na adres e-mail. Najczęściej jednak składane jest w formie pisemnej, aby zabezpieczyć się na wypadek ewentualnego sporu sądowego. Przyjmuje się, że oświadczenie o potrąceniu jest  skutecznie złożone drugiej stronie z chwilą, w której mogła zapoznać się z jego treścią. Nie ma zatem znaczenia rzeczywiste zapoznanie się z tym oświadczeniem a jedynie taka możliwość.  W oświadczeniu należy wskazać strony potrącenia, jego datę, informację jakich wierzytelności dotyczy oraz czy są one potrącane w całości czy części.  

Przeczytaj również

Czas czytania: 3 minuty
29 listopada, 2022
Doradca Klienta, tel. 661 071 547 email: [email protected]
BĄDŹ NA BIEŻĄCO!
Otrzymuj powiadomienia o najświeższych artykułach

Zobacz naszą ofertę

FAKTORING JAWNY
Koniec z czekaniem na przelewy od kontrahentów.
Do 90% wartości faktury wypłacimy Ci w 24 h
DOWIEDZ SIĘ WIĘCEJ
Złóż wniosek
Faktoring cichy
Finansowanie faktur bez cesji 
i informowania kontrahenta. Do 75% wartości faktury wypłacimy Ci w 24 h
DOWIEDZ SIĘ WIĘCEJ
Złóż wniosek
Faktoring odwrotny
Spłacimy Twoje zobowiązania w 24 h i otrzymasz prolongatę terminu płatności do 90 dni

DOWIEDZ SIĘ WIĘCEJ
Złóż wniosek
PożyczkI
Finansowanie dla firm na dowolny cel do 3 mln zł. Rozpatrzenie wniosku nawet w ciągu 1 dnia
DOWIEDZ SIĘ WIĘCEJ
Złóż wniosek
INDOS SA ul. Kościuszki 63, 41-503 Chorzów
NIP: 627-23-51-283 | REGON: 276591100
Wpis do KRS: 0000343763 Sąd Rejonowy Katowice-Wschód w Katowicach | Kapitał zakładowy: 7.126.560,00 zł wpłacony w całości
linkedin facebook pinterest youtube rss twitter instagram facebook-blank rss-blank linkedin-blank pinterest youtube twitter instagram