Na czym polega faktoring odwrotny i dlaczego opłaca się go wdrożyć w MSP?
Faktoring odwrotny (zakupowy) to finansowanie zobowiązań firmy, w którym faktor spłaca faktury zakupowe dostawcom, a przedsiębiorca reguluje należność wobec faktora w późniejszym, ustalonym terminie.
Usługa działa w prosty sposób:
- Kupujesz towary lub usługi od swojego dostawcy.
- Przedstawiasz fakturę zakupową faktorowi (np. INDOS SA).
- Faktor przelewa 100% wartości faktury na konto Twojego dostawcy (nawet w 24 godziny).
- Zyskujesz czas – spłacasz zobowiązanie do faktora np. po 90 dniach.
Kluczowe korzyści B2B:
- Ochrona płynności finansowej: Nie zamrażasz kapitału obrotowego na zakupy.
- Rabaty za szybką płatność (skonto): Płacisz dostawcy natychmiast, co pozwala negocjować niższe ceny towarów.
- Uwolnienie limitów u dostawców
Dowiedz się więcej o faktoringu odwrotnym >>
Jak zaksięgować faktoring odwrotny?
Podstawą księgowania faktoringu odwrotnego jest ujęcie zmiany wierzyciela. Po otrzymaniu informacji, że faktor zapłacił fakturę dostawcy, zobowiązanie wobec dostawcy należy przenieść na zobowiązanie wobec faktora.
Przykładowy zapis księgowy wygląda następująco:
- Wn konto 201 „Rozrachunki z dostawcami”
- Ma konto 240 „Pozostałe rozrachunki” – w analityce: faktor
Takie ujęcie oznacza, że zobowiązanie wobec dostawcy zostało rozliczone, a w jego miejsce pojawiło się zobowiązanie wobec firmy faktoringowej. Schemat ten jest wskazywany w praktycznych opracowaniach dotyczących ewidencji faktoringu odwrotnego.
Kiedy należy dokonać przeksięgowania?
Kluczowe znaczenie ma moment, w którym faktor faktycznie reguluje zobowiązanie wobec dostawcy i przedsiębiorca otrzymuje informację o dokonaniu płatności.
Nie należy więc utożsamiać samego przekazania faktury faktorowi z powstaniem zobowiązania wobec faktora. Istotne jest faktyczne uregulowanie zobowiązania przez faktora i wynikająca z tego zmiana wierzyciela.
Jak zaksięgować spłatę zobowiązania wobec faktora?
Po upływie uzgodnionego terminu przedsiębiorca spłaca zobowiązanie wobec firmy faktoringowej.
W księgach rachunkowych można zastosować zapis:
- Wn konto 240 „Pozostałe rozrachunki” – w analityce: faktor
- Ma konto 130 „Rachunek bieżący”
W ten sposób zobowiązanie wobec faktora zostaje rozliczone, a środki pieniężne zostają pomniejszone o kwotę dokonanej spłaty.
Jak zaksięgować koszt faktoringu odwrotnego?
Korzystanie z faktoringu odwrotnego wiąże się zazwyczaj z wynagrodzeniem dla faktora. Sposób ujęcia zależy od konstrukcji umowy i charakteru pobieranej opłaty.
Jeżeli wynagrodzenie faktora jest dokumentowane fakturą, koszt usługi może zostać ujęty jako koszt finansowy.
Przykładowo:
- Wn konto 75-1 „Koszty finansowe”
- Wn konto 221-2 „VAT naliczony” (jeśli dotyczy)
- Ma konto 201 „Rozrachunki z dostawcami” (z faktorem)
Ważne: szczegółowy sposób ewidencji kosztów faktoringu powinien wynikać z polityki rachunkowości jednostki oraz warunków konkretnej umowy.
Ile kosztuje faktoring odwrotny? Koszty, prowizje i przykład wyliczenia >>
Jak ująć faktoring odwrotny w bilansie?
Zobowiązania z tytułu faktoringu odwrotnego należy wykazać w bilansie po stronie Pasywów jako zobowiązania finansowe, a nie handlowe.
Spłata dokonana przez faktora gasi pierwotne zobowiązanie wobec dostawcy towarów, tworząc nowe zobowiązanie wobec instytucji finansowej. Na koniec okresu sprawozdawczego nieuzupełnione jeszcze spłaty należy zaprezentować w Pasywach:
- Pozycja B.III.2.c: „Inne zobowiązania finansowe” (w sekcji Zobowiązania krótkoterminowe).
Nie oznacza to jednak, że każdą transakcję faktoringu odwrotnego należy automatycznie prezentować w tej pozycji. Kluczowe znaczenie ma ekonomiczna treść transakcji, w szczególności to, czy i w jakim stopniu zmieniły się warunki pierwotnego zobowiązania wobec dostawcy.
Czy zobowiązanie wobec faktora zawsze jest zobowiązaniem finansowym?
Nie zawsze. Klasyfikacja zależy od warunków konkretnej transakcji i przyjętych zasad rachunkowości.
Szczególnej uwagi wymagają sytuacje, w których:
- termin spłaty został znacząco wydłużony w stosunku do pierwotnego terminu płatności,
- finansowanie ma charakter typowo kredytowy,
- przedsiębiorca ponosi odsetki lub inne koszty związane z finansowaniem,
- zmiana wierzyciela wiąże się z istotną zmianą ekonomicznego charakteru zobowiązania.
W takich przypadkach zobowiązanie może wymagać przeklasyfikowania z zobowiązania handlowego na finansowe. Projekt Komitet Standardów Rachunkowości z 2025 r. dotyczący faktoringu wskazuje właśnie na ekonomiczną treść transakcji i stopień zmiany warunków pierwotnego zobowiązania jako istotne elementy oceny.
Jak wygląda księgowanie faktoringu odwrotnego na przykładzie?
Załóżmy, że przedsiębiorstwo otrzymało od dostawcy fakturę na 50 000 zł z terminem płatności 7 dni.
Firma korzysta z faktoringu odwrotnego. Faktor płaci dostawcy pełną kwotę faktury, a przedsiębiorca zobowiązuje się spłacić faktora po 90 dniach.
Etap 1. Powstanie zobowiązania wobec dostawcy
Po otrzymaniu faktury przedsiębiorstwo księguje zobowiązanie wobec dostawcy zgodnie z zasadami właściwymi dla danej transakcji.
Przykładowo:
- Wn konto kosztowe lub właściwe konto aktywów – 50 000 zł
- Ma konto 201 „Rozrachunki z dostawcami” – 50 000 zł
Etap 2. Faktor płaci dostawcy
Po otrzymaniu potwierdzenia zapłaty przez faktora następuje zmiana wierzyciela:
- Wn 201 „Rozrachunki z dostawcami” – 50 000 zł
- Ma 240 „Pozostałe rozrachunki – faktor” – 50 000 zł
Zobowiązanie wobec dostawcy zostaje więc zastąpione zobowiązaniem wobec faktora.
Etap 3. Firma spłaca faktora
Po 90 dniach przedsiębiorstwo reguluje zobowiązanie:
- Wn 240 „Pozostałe rozrachunki – faktor” – 50 000 zł
- Ma 130 „Rachunek bieżący” – 50 000 zł
Jeżeli dodatkowo przedsiębiorca ponosi wynagrodzenie za finansowanie, jego ujęcie następuje odrębnie, zgodnie z charakterem opłaty i przyjętą polityką rachunkowości.
Faktoring odwrotny a księgowanie – najważniejsze zasady
Prawidłowe księgowanie faktoringu odwrotnego wymaga przede wszystkim odnotowania zmiany wierzyciela. Po zapłacie faktury przez faktora zobowiązanie wobec dostawcy zostaje zastąpione zobowiązaniem wobec firmy faktoringowej.
Najważniejsze zasady to:
- zapłata przez faktora powoduje zmianę wierzyciela,
- zobowiązanie wobec dostawcy przenosi się na rozrachunki z faktorem,
- spłata faktora zmniejsza zobowiązanie i środki na rachunku bankowym,
- wynagrodzenie faktora może być ujmowane jako koszt finansowy,
- sposób prezentacji zobowiązania w bilansie wymaga analizy warunków konkretnej transakcji,
- szczególną uwagę należy zwrócić na sytuacje, w których faktoring istotnie zmienia charakter lub termin pierwotnego zobowiązania.
Ważne dla księgowości
Zasady przedstawione w artykule dotyczą typowego modelu faktoringu odwrotnego. Dokładny sposób księgowania powinien być każdorazowo dostosowany do warunków zawartej umowy, polityki rachunkowości przedsiębiorstwa oraz aktualnych przepisów.
Warto również śledzić zmiany w praktyce rachunkowej. Komitet Standardów Rachunkowości opublikował w 2025 r. projekt standardu dotyczącego faktoringu należności i zobowiązań, którego celem jest uporządkowanie zasad ujmowania, wyceny, prezentacji i ujawnień transakcji faktoringowych.
Często zadawane pytania (FAQ)
Czy faktoring odwrotny obniża zdolność kredytową firmy?
INDOS SA nie jest ujawniania korzystania z faktoringu w BIK i BIG. Faktoring odwrotny nie jest kredytem bankowy, dzięki czemu nie obciąża zdolności kredytowej w taki sposób, jak tradycyjny linia odnawialna.
Czy odsetki od faktoringu odwrotnego są kosztem uzyskania przychodu (KUP)?
Tak, wszelkie prowizje i odsetki pobierane przez faktora stanowią koszty finansowe i w momencie ich poniesienia stanowią koszty uzyskania przychodów (KUP).
